Wizard skating to kreatywny styl jazdy na rolkach, zapoczątkowany przez Leona Basina i duet Mushroom Blading, który łączy elementy jazdy miejskiej, agresywnej, slalomu freestyle. Charakteryzuje się płynnymi przejściami, obrotami i trikami wykonywanymi podczas szybkiej jazdy po różnorodnym terenie – od gładkich parkietów po schody czy murki. Kluczem do opanowania tych ruchów są specjalne szyny do wizard skatingu (ramy mocujące kółka do buta).
To właśnie sprzęt do wizard skatingu w postaci odpowiednio dobranych szyn pozwala na wykonywanie efektownych manewrów i zapewnia stabilność oraz zwrotność potrzebną w tym stylu jazdy. W tym artykule omówimy rodzaje szyn do rolek stosowane w wizard skatingu – ich profil (płaski lub rockerowany), liczby kółek (3, 4 lub 5) – wraz z ich właściwościami, zaletami i wadami. Przedstawimy również najpopularniejsze marki szyn (Wizard by Leon Basin, Endless Blading, Oysi, NN Skates) w kontekście omawianych typów oraz podpowiemy, jakie szyny do wizard skatingu wybrać w zależności od stylu jazdy, poziomu umiejętności i preferencji. Ten przewodnik to wizard skating dla początkujących – postaramy się w przystępny sposób wyjaśnić wszystko, co musisz wiedzieć o szynach do jazdy wizard.
Płaska vs. rockerowana szyna do wizard
Jednym z podstawowych podziałów jest profil ułożenia kółek w szynie. W rolkarstwie mówimy najczęściej o dwóch konfiguracjach: płaska (flat) oraz rockerowana (rockered), zwana też potocznie bananem. Różnica polega na tym, czy wszystkie kółka dotykają podłoża jednocześnie (flat), czy też przednie i tylne koło są nieco uniesione, a środek ciężkości spoczywa na kołach środkowych (rocker).
Szyna wizard płaska (flat)
Szyny flat mają wszystkie kółka w jednej linii – jednakowej wielkości i zamontowane na tej samej wysokości. W efekcie podczas jazdy wszystkie koła dotykają podłoża jednocześnie, co daje maksymalną stabilność podczas szybkiej jazdy na wprost oraz ułatwia utrzymanie równowagi przy lądowaniu skoków. Taki układ jest standardem w większości rekreacyjnych i fitnessowych rolek, ponieważ początkujący rolkarze czują się na nim pewniej. Zaletą płaskich szyn jest stabilność – długi kontakt z podłożem sprzyja szybkiej jeździe i poczuciu kontroli na prostych odcinkach. Jednak wadą okazuje się mała zwrotność przy bardziej skomplikowanych manewrach. Na flat bardzo trudno jest wykonać zwrot w miejscu czy płynne przejścia znane z wizard skatingu, ponieważ cały czas skręcamy na pełnej długości szyny. Nie da się „przechytrzyć” geometrii – przy płaskim ustawieniu zawsze opieramy się na wszystkich kołach, więc promień skrętu jest większy, a inicjowanie obrotów wymaga więcej siły i miejsca.
Dla jasności: początkujący często zaczynają na płaskich ustawieniach kół ze względu na stabilność. Jednak do jazdy wizard skating typowa płaska szyna nie jest najlepszym wyborem. Oczywiście, do pewnego stopnia da się wykonać niektóre triki nawet na płaskim setupie – zwłaszcza gdy kółka są już zużyte i naturalnie zmniejszyły średnicę na krawędziach – ale nauka będzie dużo trudniejsza. Jak zauważają doświadczeni rolkarze, różnica między szyną rockerowaną a flat jest jak noc i dzień pod względem zwrotności. Na płaskiej szynie próbujesz skręcać „na całej długości” jednocześnie, co znacznie utrudnia szybkie przejścia i kombinacje trików wizard. Dlatego jeśli chcesz serio zacząć wizard skating, warto rozważyć choćby lekkie rockerowanie kół.
Zalety szyny flat: bardzo dobra stabilność przy jeździe na wprost, przewidywalne prowadzenie, łatwiejsze hamowanie (większa powierzchnia kontaktu), prostsza konstrukcja (często tańsza). Idealna do szybkiej jazdy po prostej i dla początkujących uczących się podstaw odpychania.
Wady szyny flat: duży promień skrętu, utrudnione inicjowanie obrotów i trików wymagających pivotów (obracania się na przodzie/tyle rolki), mniejsza manewrowość. W kontekście wizard skatingu – flat może wręcz uniemożliwić wykonanie wielu trików. Jak stwierdził jeden z użytkowników forum rolkarskiego: „Niesamowicie trudno, jeśli nie niemożliwe, jest wykonać ruchy wizard bez rockera lub naturalnego zużycia kół w płaskiej szynie”.
Szyna wizard rockerowana (banan/rockered)
Szyny rockerowane to takie, gdzie skrajne koła są minimalnie uniesione względem środkowych. Oznacza to, że przy neutralnym ustawieniu ciężaru na podłożu spoczywają głównie dwa środkowe kółka, a przednie i tylne dotykają ziemi tylko przy odpowiednim dociążeniu (np. podczas przechylenia do przodu lub tyłu). Taki profil nazywa się potocznie bananem, ponieważ kształt ułożenia kół przypomina wygięcie banana – przód i tył nieco wyżej, środek niżej. Standardowy banana rocker w slalomie to około 2 mm różnicy wysokości na pierwszym i czwartym kole, ale w wizard skatingu stosuje się z reguły mniejszy, subtelniejszy rocker, rzędu 1 mm albo nawet mniej – tzw. natural rocker.
Zalety rockera w szynach wizard
Znacznie zwiększona zwrotność i możliwość wykonywania płynnych przejść między różnymi punktami podparcia. Dzięki temu, że w danej chwili efektywna długość szyny jest krótsza (opierasz się na 2 lub 3 kołach zamiast 4), rolki stają się niezwykle zwrotne i „skrętne” – można wykonywać szybkie obroty, piruety, zmiany kierunku niemal w miejscu. Nawet niewielki rocker 1–2 mm natychmiast skraca efektywny rozstaw kół, czyniąc setup bardziej nimble (zwinny). Dodatkowo, taki profil ułatwia balansowanie na przodzie lub tyle rolek (manuale, pivoty na jednym kole), co jest esencją wielu trików wizard. Co ważne, współczesne szyny do wizard skatingu zwykle stosują mały rocker określany jako naturalny lub inne specjalne profile – dla zapewnienia balansu między manewrowością a stabilnością. Przykładowo, oryginalne Wizard Frames Leona Basina wykorzystują unikalną geometrię rockera, która jest łagodniejsza niż klasyczny banan slalomowy. Dzięki temu szyny Wizard dają świetną zwrotność, a jednocześnie – przez swoją większą długość i łagodny rocker – zachowują sporo stabilności przy szybszej jeździe.
Wady rockera w wizardach
Nieco trudniej utrzymać stabilność przy bardzo dużych prędkościach i zjazdach. Mniejsza powierzchnia kontaktu (tylko dwa koła dotykają w danym momencie) oznacza, że przy agresywnym hamowaniu lub jeździe po nierównościach rolka może być mniej przewidywalna. Zwłaszcza bananowe rockery 2 mm i większe sprawiają, że rolka staje się bardzo czuła na każdy ruch – co bywa wadą przy szybkiej jeździe na wprost (łatwiej wtedy o „rozbujanie” i utratę kontroli). Jeden z doświadczonych skaterów zauważył, że zjazd z górki na mocno zrockerowanej konfiguracji potrafi być nerwowy, jeśli nie umie się dobrze kontrolować prędkości i hamować. Dlatego producenci ram wizard starają się stosować zbalansowane, niewielkie rockery – np. firma Endless Blading chwali się własną recepturą Balanced Rocker, która również nie jest tak agresywna jak 2 mm banan, lecz delikatniejsza i dopasowana do długości danej szyny. Dzięki temu udaje się uzyskać kompromis: manewrowość porównywalną z bananem, a stabilność znacznie lepszą. Przykładowo, ramy NN Skates stosują tzw. V-Rocker (asymetryczny rocker w kształcie litery V), który zdaniem producenta „łączy to, co najlepsze z obu światów” – skrętność znacznie lepszą niż flat, a stabilność przy dużej prędkości dużo większą niż przy tradycyjnym bananie 2 mm. Innymi słowy, dobrze zaprojektowana rockerowana szyna pozwala cieszyć się płynną jazdą od razu na nowych kółkach, bez konieczności ich „rozjeżdżania” dla uzyskania naturalnego profilu.
Podsumowanie: W kontekście wizard skatingu szyny rockerowane są niemal nieodzowne. Mając lekki rocker (czy to wbudowany w szynę, czy uzyskany różnymi rozmiarami kół lub zużyciem), nauka trików wizard staje się o wiele przyjemniejsza, a postępy szybsze. Wielu rolkarzy podkreśla, że wprawdzie technicznie „można zrobić prawie wszystko na flat”, jeśli kółka się odpowiednio zużyją, ale rocker daje ogromną przewagę w początkowej fazie nauki, bo wybacza więcej błędów i umożliwia wykonywanie ruchów płynnie, zamiast „skokami”. Dlatego początkujący w wizard skatingu powinni przynajmniej spróbować jazdy na rockerze – nawet jeśli oznacza to po prostu włożenie nieco mniejszych kółek na przód i tył zwykłej szyny lub skorzystanie z fabrycznej opcji rocker (np. banana 1 mm w wielu modelach freeskate).
Szyny wizard trójkołowe
Szyny trójkołowe, zwane też triskate, to ramy mieszczące 3 duże kółka zamiast czterech czy pięciu mniejszych. Typowe konfiguracje to np. 3×110 mm albo 3×125 mm (choć 125 mm to już koła typowo do szybkiej jazdy, rzadziej do wizard). W kontekście wizard skatingu triskate’y nie są aż tak popularne, ale niektórzy skaterzy z nich korzystają – zwłaszcza do szybkiej jazdy miejskiej połączonej z elementami wizard.
Charakterystyka szyn wizard z 3 kołami
Taka szyna jest zazwyczaj dość długa, bo żeby pomieścić trzy duże koła (np. 3×110 mm), rozstaw osi musi wynosić około 243–255 mm lub więcej. Długość daje stabilność przy jeździe na wprost i pewność przy większych prędkościach. Jednocześnie tylko trzy punkty kontaktu z podłożem oznaczają, że łatwiej uzyskać naturalny rocker – środkowe koło jest niżej, przednie i tylne mogą nie dotykać idealnie równo (przy dużych kołach zwykle i tak jest lekki naturalny rocker, bo środkowe koło przejmuje ciężar). Niektóre szyny triskate mają nawet możliwość regulacji pozycji środkowego koła, by stworzyć delikatny rocker. Przykładowo, dostępne są ramy trzykołowe firmy Powerslide z systemem Trinity, gdzie można rockerować środkowe koło o ułamek milimetra.
Zalety 3-wheelerów
Trójki świetnie utrzymują prędkość – duże koła lepiej pokonują nierówności, mają mniejsze opory toczenia i doskonale nadają się do szybkiego przemieszczania się (np. dojazdy do pracy, długie trasy). Dla osób, które chcą łączyć elementy wizard z szybkim urban skatingiem, może to być ciekawa opcja. Szyny trójkołowe są też często lżejsze (mniej kół to mniej ciężaru, choć same koła są większe) i mają mniej punktów, które trzeba serwisować. Przy odrobinie zużycia kół zyskują naturalny rocker, co może pomóc w kręceniu podstawowych trików. Popularne na rynku triskate do wizard to np. Endless 100 lub Endless 110 – ramy firmy Endless Blading, które pozwalają zarówno na konfigurację 4×90/4×100, jak i 3×110 (ta uniwersalność sprawia, że jedna szyna może służyć w dwóch trybach). Także NN Skates oferuje model NN110T – szynę 3×110 mm z rockerem typu V, dedykowaną do szybkiej jazdy i jednocześnie umożliwiającą wizard triki.
Wady 3-wheelerów
Dla czysto flatlandowego wizardu (czyli jazdy przede wszystkim po płaskich nawierzchniach z trikami) triskate może być mniej zwrotny niż odpowiednik czterokołowy. Duże koła (110 mm) podnoszą znacząco wysokość środka ciężkości – rolkarz stoi wyżej nad ziemią, co utrudnia balans przy trikach na jednej nodze. Ponadto 3 koła to mniejsza łączna powierzchnia styku niż w konfiguracji 4×80 czy 5×80 (w tych drugich w danym momencie często 2–3 koła dotykają, a w triskate maksymalnie 2). Mniejszy kontakt to potencjalnie gorsza przyczepność przy ciasnych skrętach i mniej „płynne” przechodzenie między punktami podparcia. Innymi słowy, manewry wizard są wykonalne na triskate, ale mogą wymagać większej precyzji i kontroli od skatera. Dla początkujących adeptów wizard skatingu szyny trójkołowe nie są pierwszym wyborem, bo utrudniają naukę balansowania (wysokość) i wybaczają mniej błędów. Jeśli jednak masz już doświadczenie lub głównie chcesz szybko jeździć i okazjonalnie wpleść kilka trików, trójki mogą się sprawdzić.
Przykładowe marki i modele:
- Endless Blading – model Endless 90/110 (szyna dająca opcję 4×90 mm lub 3×110 mm) – w trybie 3×110 jest to szybka, stabilna konfiguracja, na której można spróbować wizardów (choć w trybie 4×90 da bardziej zbliżone do klasycznego wizard doświadczenie)
- NN Skates – model NN110T (Trinity) lub NN100T – 3-kołowe szyny z wbudowanym rockerem V, zaprojektowane z myślą o płynnej jeździe miejskiej. Producent zaznacza, że ich rockerowane triskate’y nadają się zarówno dla początkujących, jak i zaawansowanych, do wykonywania wizardowych trików.
- Inni producenci (Powerslide, Kizer) mają także triskate framy (np. Kizer Trimax UFS) – choć nie są one specjalnie projektowane pod wizard, niektórzy je adaptują.
Podsumowanie: Szyny trójkołowe to ciekawa opcja dla określonego stylu – jeśli zależy Ci na dużych prędkościach i pokonywaniu przeszkód (krawężników, dziur) z łatwością, a jednocześnie chcesz wykonywać część trików wizard, możesz spróbować triskate. Dla czystego, technicznego wizard skatingu jednak najczęściej lepsze będą ramy cztero- lub pięciokołowe z mniejszymi kółkami.
Szyny wizard czterokołowe (4-wheel)
Szyny czterokołowe to najbardziej klasyczny wybór do wizard skatingu. Cztery koła to konfiguracja pośrednia, zapewniająca dobry balans między szybkością a zwrotnością. To właśnie od czterokołowych szyn zrodził się wizard skating – pierwsze oryginalne Wizard Frames Leona Basina były właśnie na 4 koła (np. setup 4×100 mm). Dziś większość freeskate’owych i urbanowych rolek standardowo ma 4 koła (często 4×80 mm flat z opcją rockera), więc wielu początkujących wizardów zaczyna właśnie na czterokołowych szynach.
Charakterystyka 4kołowych szyn wizard
Szyny 4×80 – 4×100 mm dają umiarkowaną długość (zwykle 243 do ~333 mm w zależności od wielkości kół). W wizard skatingu popularne są trochę dłuższe ramy niż typowe miejskie – np. 4×90 mm o długości ~273 mm albo 4×100 mm ~303 mm dla większej stabilności przy trikach i płynności ruchów. Cztery punkty podparcia to stabilność większa niż w triskate, ale dzięki rockerowi wciąż mamy świetną manewrowość. Naturalny rocker (np. 1 mm różnicy na wewnętrznych osiach) sprawia, że 4-wheeler może zachowywać się jak łagodny banan – co jest wręcz idealne do wizard, bo łączy zalety obu światów. Jak opisuje to producent szyn Wizard: „Dzięki unikalnej geometrii rockera i dłuższej bazie, skater doświadcza zwiększonej manewrowości (w porównaniu do szyny bez rockera) oraz zwiększonej stabilności (w porównaniu do krótszej szyny).
Zalety 4-wheelerów
Wszechstronność. Szyny czterokołowe są najbardziej uniwersalne – nadają się i do nauki podstaw wizard skatingu, i do zaawansowanych kombinacji. Zapewniają stosunkowo niskie osadzenie stopy (mniejsze koła niż w triskate obniżają środek ciężkości), co ułatwia kontrolę. Mają też wystarczającą długość, by stabilnie lądować skoki czy sunąć na dwóch kołach podczas manuali, a równocześnie na tyle krótką efektywną bazę (dzięki rockerowi), że pozwalają na szybkie skręty. Cztery koła to również kompromis między wagą a przyczepnością – rolka nadal ma trzy lub cztery koła na ziemi (zależnie od przechylenia), co daje dobrą kontrolę tarcia przy hamowaniu i pewność w zakrętach. Ponadto łatwiej znaleźć zestawy kółek 80–100 mm o dobrych parametrach (twardości, profilu) niż bardzo dużych kół 110 mm – rynek freeride/slalom obfituje w koła tej wielkości, więc jest w czym wybierać.
W praktyce, większość porad “jakie szyny do wizard skatingu wybrać” dla początkujących wskazuje właśnie na cztery koła. Przykładowo, firma NN Skates w swoim FAQ rekomenduje model NN90 (4×90 mm) jako „najbardziej uniwersalną szynę” do wizard – dobry balans zwrotności i prędkośc. Z kolei oryginalne Wizard NR100 (Natural Rocker 4×100 mm) uchodzą za złoty środek: można na nich komfortowo jeździć po mieście (duże 100 mm koła sprawnie pokonują nierówności) i jednocześnie wykonywać zaawansowane triki na gładkim podłożu. W ofercie Wizard znajdziemy też krótsze modele 4×90, 4×80 – dobierane do mniejszych rozmiarów buta czy preferencji (im mniejszy rozstaw i kółka, tym łatwiejsze bardzo ciasne manewry, choć kosztem prędkości). Generalnie 4-wheeler daje największą kontrolę i przewidywalność, co jest cenne na początku nauki.
Wady 4-wheelerów pod wizard
Trudno mówić o wadach, bo to najbardziej zbalansowany typ 😉. Jeśli już, to brak skrajnej specjalizacji – w żadnej kategorii cztery koła nie pobiją trójek czy piątek: nie będą tak szybkie jak duże triskate ani tak flowy artystycznie jak pięciokołowe (omówione dalej). Dla pewnych bardzo specyficznych zastosowań (np. wyczynowy downhill, gdzie preferuje się 5 kół dla maksymalnej stabilności, albo ekstremalny flatland taneczny, gdzie 5 mniejszych kół może dać przewagę) – cztery koła mogą być niewystarczające. Jednak dla 99% sytuacji wizard skatingu czterokołowe szyny sprawdzają się doskonale. Jedynym realnym minusem może być cena topowych modeli – np. markowe szyny Wizard 4×100 czy 4×110 potrafią kosztować 1500–2000 zł i więcej (CNC, produkcja w Kanadzie). Na szczęście na rynku są tańsze alternatywy (o nich w sekcji o markach).
Przykładowe marki i modele:
- Wizard (Leon Basin) – seria NR (Natural Rocker): dostępne m.in. NR90 (273 mm), NR100 (303 mm), NR110 (333 mm) – wszystkie na 4 koła. Zapewniają najwyższą jakość wykonania (CNC z jednego bloku aluminium, made in Canada) oraz dopracowany rocker, który jest firmową tajemnicą Leona. Uważane za wzorzec szyny wizard – bardzo trwałe i przemyślane, choć drogie.
- Endless Blading – np. Endless 80 (dla 4×80 mm lub 3×100), Endless 90 (4×90 lub 3×110), Endless 100 (4×100), dostępne pod różne systemy montażu (165 mm, UFS, Trinity). Mają Balanced Rocker – delikatny rocker fabryczny, unikalny dla każdego modelu. Endless słynie z tego, że ich szyny są uniwersalne i precyzyjnie zaprojektowane pod konkretne wielkości kół, co daje bardzo płynne wrażenia z jazdy.
- NN Skates – modele NN84, NN90, NN100, NN110 (wszystkie to 4-kołowe, odpowiednio na kółka 84, 90, 100, 110 mm). Wszystkie wyposażone w lekki asymetryczny rocker (V rocker). Według producenta nawet świeże kółka „od razu dają świetne wrażenia” bez docierania. Są cenione jako nieco bardziej przystępna cenowo alternatywa dla Wizard – wykonane z dobrą precyzją, dostępne także w systemie Trinity i 165 mm (Wizard wymaga UFS).
- Oysi – o nich szerzej niżej, ale warto wspomnieć: klasyczne frame Oysi (tzw. Oysi Chassis) również mają wariant 4-kołowy w pewnym sensie. Standardowo Oysi Medium używa 4 kół (2 większe na zewnątrz, 2 mniejsze wewnątrz) co pozwala jeździć flat z dużą prędkością i robić triki agresywne. Nie jest to typowa szyna wizard (brak wbudowanego rockera), ale w konfiguracji flat 4×65/58mm niektórzy skaterzy wykonują na nich elementy wizard.
- Inne: Rockin’ Frames (europejska marka inspirowana Wizard – modele 4×90, 4×100 z natural rockerem), Ground Control (model HD 4×90, nieco cięższy, ale solidny), Powerslide (różne szyny freeskate z opcją rockera, np. Ego SL 4×80/4×90).
Jeśli zaczynasz swoją przygodę z wizard skatingiem i zastanawiasz się, jakie szyny do wizard skatingu będą najlepsze na początek, postaw na cztery kółka (80–100 mm) z lekkim rockerem. Taki sprzęt da Ci największą kontrolę nad nauką trików i sprawdzi się w różnych warunkach – od parkingu, przez park, po miejskie ścieżki. Dopiero mając solidne podstawy, warto ewentualnie eksperymentować z innymi konfiguracjami.
Szyny wizard pięciokołowe (5-wheel)
Na koniec najdłuższe i najbardziej spektakularne szyny wizard – pięciokołowe. Tego typu ramy mieszczą 5 stosunkowo niewielkich kółek (zwykle 5×72 mm, 5×76 mm lub 5×80 mm). Pięć kół to rozwiązanie czerpiące inspirację z płozów łyżew figurowych lub nart – długa krawędź, na której można wykonywać złożone kombinacje obrotów i balansować ciałem w różnych pozycjach. Leon Basin wprowadził szyny 5-kołowe jako rozwinięcie koncepcji wizard, nazywając ich profil Progressive Rocker (PR). Dziś kilka firm również oferuje takie długie ramy.
Charakterystyka 5kołowych szyn wizard
Szyna 5×80 mm może mieć długość aż około 340–360 mm (dla porównania – to jak pełna długość płozy w łyżwach hokejowych). Taka długość zapewnia niesamowitą stabilność przy balansowaniu – skater ma bardzo „długą deskę”, po której może płynnie przesuwać środek ciężkości. Oczywiście nie wszystkie koła dotykają na raz – progressive rocker oznacza, że zawsze realnie opierasz się tylko na dwóch kołach jednocześnie, ale punkt podparcia może się płynnie przesuwać od pary 1-2, przez 2-3, 3-4, aż po 4-5. Daje to aż cztery różne „pozycje balansu”, co przekłada się na bogactwo możliwych manewrów. Mniejsze koła (np. 5x76mm) oznaczają niższy środek ciężkości niż np. 4×100, co poprawia kontrolę podczas trików wymagających wyginania stopy czy głębokiego kantu.
Zalety 5-wheelerów po wizard
Dla zaawansowanych skaterów szyny pięciokołowe otwierają nowy wymiar płynności i kreatywności. Można na nich wykonywać bardzo długie wheelies (jazda na dwóch kołach) przemieszczając się przód-tył po długości szyny, imitując ruch łyżwiarza figurowego. Progressive rocker sprawia, że przejścia między kolejnymi punktami podparcia są niezwykle gładkie – zmieniając nieco pochylenie stopy, od razu inna para kół przejmuje ciężar, co daje wrażenie „surfowania” po asfalcie. Takie szyny umożliwiają najbardziej efektowne, artystyczne wariacje trików wizard – płynne piruety, spiny wokół własnej osi i kombinacje przypominające taniec. Leon Basin poleca modele 5-kołowe właśnie do „artistic skating”, rozwoju umiejętności i odkrywania nowych możliwości ciała na rolkach. Przykładowo, model Wizard PR84 (5×84 mm) jest opisany jako idealne narzędzie, jeśli chcesz rozwijać się w kierunku bardziej artystycznego stylu jazdy – ułatwia wykonywanie trików na gładkiej, płaskiej powierzchni, właśnie dzięki płynniejszym przejściom między punktami podparcia oraz niżej położonemu środkowi ciężkości. Dla wielu doświadczonych wizardów jazda na piątkach daje największą frajdę z eksplorowania granic równowagi i kreatywności.
Wady 5-wheelerów
Nie są to szyny uniwersalne. Pięć kółek znacznie wydłuża bazę, co w ciasnych przestrzeniach miejskich (np. slalom między ludźmi na chodniku) może być nieporęczne. Wymagają bardzo gładkiej nawierzchni – na kostce brukowej czy chropowatym asfalcie tak długa szyna z małymi kółkami będzie wibrować i zwalniać. Dlatego modele 5×76 czy 5×80 mm są rekomendowane głównie na równe powierzchnie (hale, równe alejki w parkach). Sam producent Wizard przyznaje, że 5-kołowe szyny są mniej uniwersalne niż 4-kołowe – to sprzęt bardziej specjalistyczny. Dla początkujących w żadnym wypadku nie jest to odpowiednia opcja – opanowanie podstaw wizard na tak długiej szynie byłoby frustrujące. Piątki są też cięższe (więcej kół = większa waga) i drogie – to zazwyczaj topowe produkty, za które płaci się premium. Ponadto nie wszystkie buty dobrze współpracują z tak długimi ramami – przy małym rozmiarze buta końce szyny mogą znacznie wystawać, co utrudnia manewry. Z tego powodu producenci zalecają dopasowanie długości szyny 5-kołowej do rozmiaru buta. Np. Wizard daje następujące rekomendacje: dla buta EU36-40 – PR 5×76 mm (308 mm), EU40-44 – PR 5×80 mm (324 mm), EU44-47 – PR 5×84 mm (340 mm). To ważne – zbyt długa szyna do małego buta będzie bardzo trudna w opanowaniu.
Przykładowe marki i modele:
- Wizard (Leon Basin) – seria PR (Progressive Rocker): modele jak wyżej, 5×76, 5×80, 5×84 o różnych długościach, oraz wersje Advanced (oznaczane czasem jako PR Advanced 332, PR Advance 344, 356 – jeszcze dłuższe szyny dla najbardziej zaawansowanych). Wykonane na najwyższym poziomie, z tajemniczym profilem rockera. Uchodziły za niedoścignione, choć…
- Endless Blading – Arc Series: firma Endless również wprowadziła 5-kołowe ramy Arc. Np. Arc 165 (5x80mm), Arc UFS – mają one specjalnie zaprojektowany rocker i dostępne są pod różne systemy montażu (także UFS do butów agresywnych). Endless Arc to odpowiedź na Wizard PR – długie, artystyczne szyny dla koneserów flatlandu.
- NN Skates – model 80X (5×80 mm): NN również ma w ofercie „X” oznaczającą pięć kół. Oparta na ich rockerze V.m (zmodyfikowany dla 5 kół) i skierowana do osób, które chcą spróbować jazdy na piątkach. Według zaleceń NN, model 80X jest dobry, jeśli chcesz „spróbować 5-wheel frame” lub cenisz większą stabilność przy trikach artystycznych.
- Inne: Cymatics – nowa marka robiąca customowe długie ramy (dość niszowe), Rockin’ – wspomniane wcześniej, także planowali 5-kołowe, choć ich główny produkt to 4-kołowe.
Szyny pięciokołowe to narzędzie dla zaawansowanych. Dają niesamowite możliwości płynnej jazdy artystycznej, ale wymagają dobrych warunków i umiejętności. Jeśli dopiero zaczynasz, odłóż marzenia o 5 kółkach na później – najpierw opanuj podstawy na 4 kołach. Gdy poczujesz, że 4 koła Cię „ograniczają” w ekspresji, wtedy warto rozważyć inwestycję w długie pióra 5×80. Pamiętaj jednak, że to inwestycja niemała i najlepiej przetestować taki setup (np. pożyczyć od kogoś na próbę), zanim wydasz sporą sumę.
Szyny wizard – jak dobrać?
Na koniec kilka wskazówek, jakie szyny do wizard skatingu wybrać w zależności od Twoich potrzeb:
Poziom umiejętności: Jeśli dopiero zaczynasz (nawet jeśli wcześniej jeździłeś rekreacyjnie), celuj w czterokołowe szyny z umiarkowanym rockerem. Będą najbardziej przewidywalne. Unikaj na starcie bardzo długich 5-kołowych ram – utrudnią naukę. Triskate 3×110 również może być trudny na początek ze względu na wysokość. Najlepiej sprawdzą się 4×80, 4×90 lub 4×100 mm (dobrane do buta i wzrostu).
Rozmiar buta / stopy: Osoby o małych stopach (np. EU <40) powinny unikać przesadnie długich szyn. Dla małej stopy lepsze będą krótsze modele (np. 4×80–4×84 o długości ~250–270 mm). Dla bardzo dużych stóp (45+) można rozważyć dłuższe – takie osoby często czują się dobrze nawet na 4×110 (333 mm), bo względnie do buta nie jest to tak długie. Producenci zazwyczaj podają rekomendacje – warto ich posłuchać, bo długość szyny względem rozmiaru buta wpływa na sterowność.
Styl jazdy i przeznaczenie: Zastanów się, gdzie i jak zamierzasz jeździć.
Techniczna jazda flatland, dance, triki na gładkich powierzchniach: tu sprawdzą się mniejsze kółka i ewentualnie 5-kołowe szyny. Jeśli twoim celem jest wizard dancing na placu, możesz docelowo myśleć o 5×76/80 mm. Ale to raczej dla wtajemniczonych – na początek wystarczy 4×80 z dobrym rockerem.
Jazda miejska, commuting z elementami wizard: lepiej mieć trochę większe kółka dla komfortu. 4×90 lub 4×100 mm będą idealne – dadzą płynność jazdy po chodniku, a nadal pozwolą kręcić triki. 3×110 też jest opcją, jeśli bardziej stawiasz na szybkie przemieszczanie, ale pamiętaj o kompromisach manewrowych.
Łączenie z agresywną jazdą: jeśli chcesz mieć możliwość i poskakania po skateparku, i porobienia wizardów, to albo wybierz Oysi (jeśli grindy są priorytetem), albo np. Endless 80 UFS – na agresywnym bucie pozwoli na jazdę urban i podstawowe triki (choć do typowych grindów aluminiowa rama nie ma groove, więc nie posłuży). Są też hybrydowe pomysły jak Wizard Advanced (100/80) – kombinacja dużych i małych kół w jednej ramie, ale to już dla eksperymentatorów.
Preferencje co do prędkości vs zwrotności: Ogólna zasada – im większe kółka i dłuższa rama, tym większa prędkość i stabilność, ale mniejsza zwrotność. I odwrotnie – krótsza rama, mniejsze koła = kontrola i łatwość trików, kosztem szybkości. Musisz zdecydować, czy bardziej chcesz sunąć szybko po mieście (weź coś dłuższego, np. 4×100) czy tańczyć w miejscu (weź krótsze, np. 4×80). Wielu osobom dobrze sprawdza się środek skali, czyli 4×90 – to dlatego, że oferuje „best all-around frame” jak to ujął producent NN. Z kolei jak już wiesz, że chcesz iść w konkretną stronę – np. „super-nimble moves” – wtedy można celować w skrajności (NN proponuje 4×84 dla maksymalnej zwrotności, a 5×80 dla ultra-artystycznej jazdy).
Budżet: Niestety, szyny do wizard skatingu potrafią kosztować sporo. Dlatego zanim kupisz drogi model, upewnij się, że pasuje do Twoich butów (montaż UFS vs 165 mm – to kluczowe). Możesz też zacząć od tańszych alternatyw: np. zamiast Wizard – Endless lub NN; zamiast aluminiowych – Oysi (jeśli masz UFS). Ważne, byś spróbował samego stylu wizard – sprzęt jest ważny, ale na początek liczy się technika. Nawet najlepsze szyny nie nauczą Cię trików za Ciebie 😉. Dlatego nie bój się na start używać tego, co masz: np. jeżeli posiadasz rolki freeskate 4×80 z opcją rockera (jak w niektórych FR/Seba – tzw. banana poprzez obrócenie osi), ustaw rocker i poćwicz podstawy. Gdy złapiesz bakcyla, będziesz miał lepsze pojęcie, czego oczekujesz od nowych szyn.
Na zakończenie – wizard skating dla początkujących może wydawać się skomplikowany sprzętowo, ale pamiętaj, że chodzi głównie o zabawę i kreatywność. Szyny są narzędziem, które ma Ci tę zabawę umożliwić. Wybierz więc takie, które pasują do Twojego stylu i sprawiają, że czujesz się pewnie. Niezależnie czy będą to oryginalne Wizardy, czy budżetowe zamienniki, najważniejsze jest, byś czerpał radość z jazdy. Załóż więc rolki, dokręć nowe szyny i ruszaj ćwiczyć – jazda wizard skating czeka, aż odkryjesz jej magiczny flow! Powodzenia 🙂
